BERT VAN GERVEN 20-12-2014


back to the sixties
Thebe
hbnieuws
grootstepoppenkast
toneelgroep Hamlet
facebook
youtube
boeken
mijn films
linkedin



LinkedIn-profiel van Bert van Gerven weergevenProfiel van Bert van Gerven weergeven
bijzondere data
1946-12-20
uri geller geboren
Uri Gelle, geboren als Gellťr GyŲrgy (Tel Aviv, 20 december 1946) is een IsraŽlische televisiepersoonlijkheid en zelfbenoemde 'paranormalist'. In de jaren '80 verwierf hij wereldfaam met zijn optredens, waarin hij een aantal van zijn vermeende capaciteiten tentoonspreidde.

Geller is verre familie van de Oostenrijkse psychiater Sigmund Freud. Naar eigen zeggen ervoer hij al op vijfjarige leeftijd voor het eerst zijn 'gaven', toen een lepel spontaan omboog en afbrak, zonder dat hij er fysiek kracht op uitoefende. Hij begon zijn optredens als goochelaar in nachtclubs in Tel Aviv. Na het zien van een optreden van de Engelse goochelaar en mentalist David Berglas raakte hij geÔnspireerd en begon Geller o.a. met het buigen van lepels. Met deze truc is hij uiteindelijk wereldberoemd geworden.

Hij woonde tijdens zijn tienerjaren in Cyprus, maar kwam terug in IsraŽl toen hij zeventien jaar was. Hij diende als parachutist in het IsraŽlische leger en vocht in de zesdaagse Oorlog in 1967. Na zijn diensttijd was hij enkele jaren fotomodel.

Vanaf begin jaren '70 trad hij op, in eerste instantie als goochelaar voor klein publiek, maar allengs verkreeg hij bekendheid. Zijn carriŤre kreeg een impuls toen Golda MeÔr, toenmalig premier van IsraŽl, op de vraag wat ze voorspelde voor de toekomst van IsraŽl naar hem verwees: "Vraag dat niet aan mij, vraag dat maar aan Uri Geller".

Vanaf 1972 kreeg Geller bekendheid in Europa. In Duitsland stopte hij, in aanwezigheid van journalisten, een kabelbaan en deed hetzelfde met een lift.

Op uitnodiging van een aantal vooraanstaande Amerikaanse wetenschappers, waaronder Apollo-14 astronaut Edgar Mitchell ging Geller naar de Verenigde Staten. Hij werd in een laboratoriumomgeving onderworpen aan een aantal tests, waarvan de resultaten werden gepubliceerd in het boek The Geller Papers in 1975.

Door aanhoudende berichten over fraude en goocheltrucs werd Geller steeds minder gevraagd om op te treden en in de jaren '90 was hij voor het grote publiek uit beeld verdwenen. In deze tijd hield hij zich voornamelijk bezig met workshops op paranormaal gebied, advisering aan het bedrijfsleven en reclame-activiteiten.

De laatste jaren is Geller ook actief als kunstschilder. In de jaren '70 was hij enige tijd leerling van Salvador DalŪ en daarnaast zegt hij geÔnspireerd te worden door o.a. Peter Max, Andy Warhol en Pablo Picasso.

In het voorjaar van 2004 was Geller in Europa te zien in een televisiereclame voor Knorr. Ook trad hij begin 2008 op in de show De Nieuwe Uri Geller.

Tegenwoordig woont hij in Engeland.

Via 'telepathie' zou hij tekeningen, die door een andere persoon waren gemaakt, kunnen 'lezen' en natekenen Zonder fysieke kracht uit te oefenen zou Geller metalen voorwerpen (vaak lepels) kunnen buigen Defecte horloges zouden door hem weer op gang zijn gebracht Hij leek kompasnaalden te kunnen beÔnvloeden Hij zou door mentale kracht magnetische opslagmedia (magneetband en diskettes) kunnen wissen Hij zou in enkele seconden zaadjes (meestal radijszaadjes) kunnen laten uitgroeien tot plantjes van enkele centimeters Hij zou voor een aantal grote bedrijven bronnen van fossiele brandstof (olie) en mineralen (Goud) gevonden hebben. (o.a. aangewezen vanuit helikopter)

In het begin van zijn loopbaan als 'paranormalist' verklaarde Geller aanvankelijk dat zijn gaven afkomstig waren van buitenaardse wezens die hem vanaf zijn vroege jeugd bezochten. Geller vertelde ook dat hij vaak ufo's waarneemt. Later verklaarde hij dat zijn gaven afkomstig zijn van God. Geller heeft tevens verteld dat hij in zijn jeugd ooit geraakt werd door een apart soort lichtstraal. Hij heeft verteld te geloven dat dit de oorsprong zou kunnen zijn van wat hij zegt te kunnen. Op een ander tijdstip vertelde hij weer niet te geloven dat deze lichtstraal hem veranderd heeft, omdat hem verteld was dat dergelijke voorvallen vaker plaatsvinden.

Geller is altijd omstreden geweest. Hij wordt dan ook door sceptici eerder betiteld als een illusionist en/of charlatan dan als een paranormaal begaafd persoon. Veelzeggend lijkt dat Geller op aanbieders van onafhankelijk en wetenschappelijk gecontroleerd onderzoek naar zijn 'gaven' nooit onvoorwaardelijk is ingegaan. Volgens een overgroot deel aan wetenschappers zijn er helemaal geen gaven die verklaring behoeven.

Twee van hen zijn Richard Kamman en David Marks, die een deel van hun boek The Psychology of the Psychic aan Geller wijdden. Hierin wordt onder meer belicht wat er schort aan de methodologie van onderzoeken waaraan Geller wel meewerkte. Geller haalt zelf meestal het wetenschappelijk onderzoek van Russel Targ en Harold Puthoff aan het Standford Research Institute (SRI) aan als bewijs van zijn gaven. Marks en Kamman kwamen er onder meer achter dat diens methoden veel mogelijkheden tot bedrog van Geller openlieten, zij selectief omgingen met uitkomsten van hun experimenten (er waren minder uitslagen dan onderzoeken) en verschillende uitslagen door vrije associatie tot positieve uitkomst benoemd werden. Tevens betrapte Marks Geller diverse keren persoonlijk op het gebruik van truuks en kon de IsraeliŽr zijn vermeende gaven nooit waarmaken in door hem gecontroleerde omstandigheden.

Daarnaast onderzochten Marks en Kamman middels objectieve experimenten in hoeverre Gellers effecten via niet-paranormale wegen te verkrijgen waren. Daarbij kwamen ze tot de conclusie dat Geller nog nooit iets heeft kunnen laten zien - onder omstandigheden waarin bedrog onmogelijk was - dat niet op natuurlijke wijze te doen is, door bijvoorbeeld goocheltruuks. Verder wijzen ze op voorvallen van waarschijnlijk bedrog en leugens van Geller. Van hun boek bracht Marks een tweede, geupdate versie uit in 2000 (Kamman was op dat moment overleden).

De Amerikaanse scepticus James Randi is wellicht de bekendste criticus van Geller. Hij heeft vele malen laten zien dat hij alles kan wat Geller kan, maar dan door middel van trucs. Randi heeft naar aanleiding van zijn onderzoek naar Gellers gaven The Magic of Uri Geller geschreven. Een boek waarin hij uit de doeken doet hoe volgens hem Geller te werk gaat. In een later boek, Flim Flam genaamd, haalt Randi een interview aan met Sasha Katz, een oud-medewerker van Geller, die hem vertelde hoe hij met Geller samenspande door via geheime codes (o.a. een soort gebarentaal) dingen door te geven, waarna Geller beweerde deze op paranormale wijze te weten. Randi laat in zijn boeken ook weinig heel van de onderzoeken van de parapsychologen Russell Targ en Harold Puthoff (zie ook Kamman en Marks), die Geller uitgebreid in hun laboratorium onderzocht hebben. Targ en Puthoff bleken tijdens het hele onderzoek te weinig maatregelen tegen fraude te hebben genomen en bleken veel ongunstige gegevens te hebben weggelaten.

Tijdens de televisieshow Phenomenom 2007 in de Verenigde Staten werd Geller door zijn mede-jurylid, de Amerikaanse illusionist Chris Angel, uitgedaagd een boodschap te 'lezen' in een gesloten enveloppe. Geller kon de uitdaging niet aan en legde deze naast zich neer. In dezelfde show deed Geller ook een truc van de illussionist David Copperfield. Tijdens de show in IsraŽl werd Geller erop betrapt een kompas te laten bewegen met behulp van een magneet. Andere opnames waarop te zien is dat Geller door de mand valt of uitdagingen niet aan kan, heeft hij laten verwijderen van de videowebsite YouTube.

In sommige tv-programma's lijkt Geller toe te geven dat hij geen paranormale gaven bezit maar een goochelact opvoert